Cách đọc đơn kính: hiểu SPH, CYL, AXIS, PD để đặt kính đúng độ

Bạn vừa đi khám mắt về, cầm tờ đơn kính với một loạt ký hiệu như OD, OS, SPH, CYL, AXIS, PD và không biết đọc từ đâu. Đây là tình huống rất thường gặp, kể cả với người đã đeo kính nhiều năm.

Thực ra đơn kính chỉ có vài ô quan trọng, và mỗi ô đều có nghĩa rõ ràng. Khi hiểu đúng, bạn sẽ tự đối chiếu được kính mới có khớp đơn hay không, và đặt kính online cũng yên tâm hơn.

Trong bài này, KAVI hướng dẫn cách đọc đơn kính từng bước, kèm một đơn mẫu để bạn so sánh với đơn của mình, và cách đổi các con số đó thành thông tin nhập lên web KAVI khi đặt kính.

Đơn kính là gì và vì sao bạn nên biết cách đọc đơn kính?

Đơn kính (còn gọi là phiếu đo mắt) là tờ kết quả do người đo khúc xạ hoặc cơ sở chuyên khoa mắt ghi lại sau khi đo. Trên đó có độ của từng mắt và các thông số cần thiết để làm ra một cặp kính đúng với mắt bạn.

Biết cách đọc đơn kính giúp bạn:

• Hiểu mắt mình đang cận, viễn hay loạn ở mức nào.
• Tự đối chiếu khi nhận kính, tránh trường hợp cắt nhầm mắt phải với mắt trái.
• Nhập đúng độ khi đặt kính online tại KAVI mà không phải mang kính ra cửa hàng.
• Nhận ra khi nào đơn đã cũ và cần đo lại.

Mỗi nơi đo có thể trình bày đơn khác nhau một chút, nhưng các ký hiệu cốt lõi gần như giống nhau. Bạn chỉ cần nhớ ý nghĩa của khoảng bảy ký hiệu dưới đây là đọc được hầu hết các đơn kính đang lưu hành.

Ví dụ một đơn kính mẫu và cách đọc từng ô

Hãy bắt đầu bằng một đơn mẫu đơn giản. Giả sử đơn của bạn ghi như sau:

• OD (mắt phải): SPH -2.00, CYL -0.50, AXIS 180
• OS (mắt trái): SPH -1.75, CYL để trống, AXIS để trống
• PD: 63

Đọc thành lời sẽ là: mắt phải cận 2 độ, kèm loạn nửa độ ở trục 180. Mắt trái cận 1.75 độ, không loạn. Khoảng cách giữa hai đồng tử là 63 mm.

Có hai điểm hay nhầm. Thứ nhất, dòng OD luôn là mắt phải, dù trên tờ giấy nó thường nằm ở dòng trên hoặc cột bên trái. Thứ hai, ô CYL và AXIS của mắt trái để trống không phải là thiếu số, mà là mắt đó không có loạn. Bạn không cần điền gì thêm vào hai ô này.

OD, OS, SPH, CYL, AXIS, ADD: từng ký hiệu trên đơn kính nghĩa là gì?

Dưới đây là ý nghĩa của từng ký hiệu theo thứ tự bạn thường gặp trên đơn.

• OD / OS: OD là mắt phải, OS là mắt trái (viết tắt từ tiếng Latinh). Nhiều đơn ở Việt Nam ghi R (Right, phải) và L (Left, trái) thay thế, nghĩa giống nhau. Một số đơn ghi OU, nghĩa là cả hai mắt.
• SPH (Sphere, độ cầu): độ cận hoặc độ viễn. Đây là con số quan trọng nhất trên đơn. Số âm là cận, số dương là viễn. Nếu ô này ghi 0.00, Plano hoặc PL, mắt đó không có độ cầu.
• CYL (Cylinder, độ trụ): độ loạn thị. Nếu mắt không loạn, ô này để trống hoặc ghi 0.00. Khi đó ô AXIS bên cạnh cũng trống.
• AXIS (trục): hướng của độ loạn, ghi bằng một con số từ 1 đến 180 (đơn vị là độ góc, không phải độ kính). AXIS chỉ có nghĩa khi đi kèm CYL, vì nó cho biết độ loạn nằm theo hướng nào trên tròng kính. Không có loạn thì không có trục.
• ADD (Addition, độ cộng thêm): phần độ cộng thêm để nhìn gần, thường xuất hiện ở người trên 40 tuổi bị lão thị. ADD luôn là số dương và dùng cho kính hai tròng hoặc kính đa tròng. Nếu bạn chỉ đặt kính nhìn xa một tròng, ô này không dùng đến.
• VA (Visual Acuity, thị lực): mức nhìn rõ của mắt, thường ghi dạng 10/10 hoặc 20/20. VA chỉ để tham khảo, không phải độ kính và không cần nhập khi đặt kính.

Ngoài ra, một số đơn còn ghi thêm thị lực khi đeo kính hoặc ghi chú riêng của người đo. Bạn không cần quan tâm các ô này khi đặt kính, trừ khi người đo dặn riêng.

Dấu âm, dấu dương và bước nhảy 0.25 trên đơn kính

Dấu trước con số cho biết loại tật khúc xạ. Dấu trừ (-) là cận thị: bạn nhìn gần rõ nhưng nhìn xa mờ. Dấu cộng (+) là viễn thị, hoặc là độ cộng thêm cho người lão thị. Khi nhập độ lên web, bạn phải nhập đúng cả dấu, vì -2.00 và +2.00 là hai loại tròng khác hẳn nhau.

Con số càng xa 0 thì độ càng cao. SPH -4.00 cao hơn -2.00, còn +3.00 cao hơn +1.00. Với độ loạn, CYL thường được ghi bằng số âm, ví dụ -0.50 hoặc -1.25. Một số cơ sở ghi CYL dương kèm trục khác; nếu đơn của bạn như vậy, hãy chụp nguyên đơn gửi KAVI để nhân viên quy đổi, không tự đổi dấu.

Độ kính luôn thay đổi theo bước 0.25. Vì vậy bạn chỉ gặp các số như 0.25, 0.50, 0.75, 1.00, 1.25, không có 1.10 hay 1.30. Trên web KAVI, ô SPH và CYL là danh sách chọn sẵn theo bước 0.25, nên bạn không thể gõ nhầm số lẻ. Cách gọi thông thường: -0.25 là một phần tư độ, -0.50 là nửa độ, -1.00 là một độ.

Hiện KAVI cắt được độ cận tới -6.00, độ viễn tới +4.00 và độ loạn tới -2.00. Riêng tròng Đổi Màu Chống ASX KAVI X6 Siêu Trơn 1.61 chỉ nhận độ cận và 0 độ, không nhận độ viễn. Nếu đơn của bạn vượt dải này, web sẽ báo cần tư vấn riêng và bạn nhắn Zalo để KAVI gợi ý phương án phù hợp.

PD là gì và vì sao đặt kính cần có PD?

PD (Pupillary Distance) là khoảng cách giữa tâm hai đồng tử, tính bằng milimét. Trên đơn, PD có thể ghi một số dùng chung cho hai mắt, ví dụ 63, hoặc hai số cho từng mắt, ví dụ 31.5/31.5. Một số đơn tiếng Việt ghi KCĐT (khoảng cách đồng tử) thay cho PD.

PD quan trọng vì mỗi tròng kính có một tâm quang học. Khi cắt tròng vào gọng, kỹ thuật viên phải đặt tâm này đúng ngay trước đồng tử của bạn. Nếu PD lệch nhiều, bạn có thể thấy hình hơi méo, mắt phải điều tiết nhiều hơn hoặc đeo lâu thấy khó chịu, dù độ đã cắt đúng.

Độ càng cao thì PD càng cần chính xác. Nếu đơn của bạn không ghi PD, đừng lo. Trên web KAVI có sẵn lựa chọn “Tôi không biết PD”, khi đó nhân viên sẽ hỏi lại bạn lúc gọi xác nhận. Bạn cũng có thể gửi kính cũ đang đeo rõ để KAVI đọc lại PD từ kính đó.

Cách đổi đơn kính thành thông tin đặt kính trên web KAVI

Khi đã đọc được đơn, việc đặt kính online trở nên đơn giản. Trên kavi.vn, bạn chọn gọng, chọn màu, chọn loại tròng, rồi ghi độ. Giá trọn bộ bằng giá gọng cộng giá tròng và hiện ngay khi bạn chọn, không có chi phí nào phát sinh ở bước ghi độ.

Phần ghi độ có bốn cách, bạn chọn cách nào thuận tiện nhất:

1. Nhập bảng SPH/CYL/AXIS: web có sẵn bảng với hai dòng Mắt phải (OD) và Mắt trái (OS). Bạn chép đúng từng ô từ đơn sang: SPH của OD vào dòng mắt phải, SPH của OS vào dòng mắt trái. Có loạn thì chọn CYL, lúc đó ô AXIS mới hiện ra để bạn điền trục. Không loạn thì để CYL bằng 0. Có PD thì chọn thêm PD.
2. Chụp đơn kính: chụp rõ toàn bộ tờ đơn, đủ sáng, không bị che số, rồi tải lên. Cách này hợp với đơn có cách ghi lạ hoặc khi bạn không chắc về dấu.
3. Nhắn Zalo: gửi ảnh đơn hoặc nhắn số độ sau khi đặt hàng, nhân viên KAVI sẽ ghi vào đơn hàng giúp bạn.
4. Gửi kính cũ: nếu kính cũ vẫn đeo rõ và thoải mái, KAVI đo lại độ và PD từ kính đó.

Dù chọn cách nào, KAVI đều gọi xác nhận độ trước khi cắt. Đây là bước chặn sai sót cuối cùng, cũng là cách KAVI thực hiện lời hứa “KAVI cam kết cắt đúng độ theo yêu cầu”. Với đơn mẫu ở trên, bạn sẽ nhập: mắt phải SPH -2.00, CYL -0.50, AXIS 180; mắt trái SPH -1.75, CYL 0; PD 63.

Khi nào nên đo lại độ trước khi chọn gọng kính mới?

Đơn kính có giá trị tham khảo tốt trong khoảng một năm. Nếu đơn của bạn đã quá một năm, hoặc bạn thấy nhìn xa mờ hơn trước, hay nheo mắt, mỏi khi đọc, nên đi khám mắt tại cơ sở chuyên khoa để đo lại rồi mới đặt kính mới. Độ mắt có thể thay đổi theo thời gian, nhất là ở học sinh, sinh viên và người làm việc nhiều với màn hình.

Với trẻ em, độ thường thay đổi nhanh hơn người lớn nên khoảng cách giữa hai lần đo nên ngắn hơn, thường là khoảng sáu tháng theo lịch hẹn của nơi khám. Khi đặt gọng kính trẻ em, bạn nên dùng đơn mới nhất của con. Người trên 40 tuổi nên để ý thêm phần ADD, vì độ nhìn gần thường tăng dần theo tuổi.

Khi đã có đơn mới, bạn chọn gọng theo độ và sở thích. Danh mục gọng kính cận của KAVI có đủ kiểu kim loại, nhựa, tròn, vuông với giá gọng từ 200.000₫. Độ thấp thì gần như gọng nào cũng hợp. Độ từ khoảng 3.00 trở lên, bạn nên ưu tiên gọng có mắt kính vừa phải và tròng chiết suất 1.61 như trong nhóm kính cận siêu mỏng, để rìa tròng mỏng hơn và kính nhẹ hơn.

Nếu bạn dùng máy tính, điện thoại nhiều giờ mỗi ngày, có thể chọn kính chống ánh sáng xanh với tròng Chống Ánh Sáng Xanh 1.56 hoặc Chống Ánh Sáng Xanh KAVI X6 Siêu Trơn 1.61. Thông số của hai loại tròng này: Chặn 100% tia UV (UVA, UVB, UVC) và 97% ánh sáng xanh-tím bước sóng 380–420 nm. Kết quả đo của Viện Đo lường Việt Nam, giấy chứng nhận số V11.CN6.001.21. Độ trên đơn của bạn được cắt vào tròng này như bình thường.

Câu hỏi thường gặp

Đơn kính ghi R và L thay vì OD và OS thì đọc thế nào?

R là mắt phải, L là mắt trái, hoàn toàn tương đương OD và OS. Một số đơn tiếng Việt ghi thẳng MP (mắt phải) và MT (mắt trái). Bạn chỉ cần nhập đúng số của mắt phải vào dòng mắt phải trên web là được.

Vì sao mắt trái trên đơn của tôi không có AXIS?

Vì mắt đó không có độ loạn. AXIS chỉ là hướng của độ loạn, nên khi CYL trống hoặc bằng 0 thì AXIS cũng trống. Trên web KAVI, ô AXIS chỉ hiện ra khi bạn chọn CYL khác 0, nên bạn không thể điền thừa.

Đơn kính không ghi PD thì có đặt online được không?

Được. Bạn nhập độ như bình thường và chọn “Tôi không biết PD”. Khi gọi xác nhận độ, nhân viên KAVI sẽ trao đổi với bạn cách bổ sung PD, ví dụ gửi kính cũ để KAVI đọc lại.

Đơn kính của tôi đã hơn một năm, có dùng để đặt kính được không?

Về kỹ thuật vẫn nhập được, nhưng KAVI gợi ý bạn đi đo lại tại cơ sở chuyên khoa nếu đơn đã quá một năm hoặc bạn thấy nhìn khác trước. Đặt kính theo độ cũ không còn đúng sẽ khiến bạn nhìn không rõ và phải thay tròng sớm.

Tôi có thể dùng độ trên kính cũ thay cho đơn kính không?

Có, nếu kính cũ vẫn đeo rõ và thoải mái. Bạn chọn cách gửi kính cũ khi ghi độ, KAVI sẽ đo độ và PD từ kính đó. Cách này tiện khi bạn làm mất đơn.

Chụp đơn kính bằng điện thoại có đủ rõ để KAVI đọc không?

Thường là đủ, miễn ảnh đủ sáng, chụp thẳng góc và thấy trọn các ô số. Nếu ảnh mờ hoặc thiếu số, nhân viên sẽ hỏi lại bạn khi gọi xác nhận độ, nên bạn không phải lo đặt sai.

Đọc được đơn kính, bạn đã nắm phần quan trọng nhất để chọn kính đúng với mắt mình. Khi cần, bạn có thể xem các mẫu trong danh mục gọng kính cận của KAVI, hoặc nhắn Zalo kèm ảnh đơn để được tư vấn độ và gọng phù hợp trước khi đặt.