Dấu hiệu trẻ bị cận thị cha mẹ cần biết sớm và nên làm gì

Trẻ con hiếm khi tự nói “con nhìn không rõ”. Nhiều bé cận từ lâu nhưng vẫn nghĩ ai cũng nhìn mờ như mình. Vì vậy, dấu hiệu trẻ bị cận thị thường được phát hiện qua những thói quen nhỏ ở nhà và ở lớp, chứ không phải qua lời than của con.

Bài này KAVI tổng hợp các biểu hiện hay gặp, lý do cận thị ở trẻ ngày càng phổ biến, cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ, bao lâu đo lại một lần, chọn gọng cho bé thế nào khi đã có đơn kính và làm sao khi bé không chịu đeo kính.

KAVI là cửa hàng kính, không thay thế việc đo khám. Mọi dấu hiệu trong bài chỉ giúp cha mẹ chú ý sớm hơn. Kết luận con có cận hay không, cận bao nhiêu, phải do cơ sở chuyên khoa mắt đo.

Dấu hiệu trẻ bị cận thị hay gặp ở nhà

Ở nhà, cha mẹ là người có nhiều thời gian quan sát con nhất. Hãy để ý những biểu hiện sau, nhất là khi chúng lặp lại nhiều ngày:

• Nheo mắt khi nhìn xa: xem tivi, nhìn biển hiệu, nhìn người thân ở xa, bé hay nheo mắt hoặc híp một bên mắt. Nheo mắt giúp hình ảnh rõ hơn một chút, nên đây là phản xạ rất tự nhiên của trẻ cận.
• Dí sát sách, điện thoại, màn hình: bé ngồi sát tivi dù đã nhắc lùi ra, cúi đầu gần vở khi đọc, đưa điện thoại sát mặt.
• Nghiêng đầu hoặc liếc một bên: bé hay nghiêng đầu, quay mặt để nhìn bằng một mắt. Biểu hiện này cũng có thể gặp ở trẻ loạn thị hoặc lệch độ giữa hai mắt.
• Dụi mắt, chớp mắt nhiều: bé dụi mắt kể cả khi không buồn ngủ, chớp mắt liên tục khi tập trung nhìn một thứ gì đó.
• Kêu nhức đầu, mỏi mắt sau khi học: mắt phải gắng điều tiết nhiều, bé dễ than đau đầu vùng trán, mỏi mắt vào buổi chiều tối.
• Ngại hoạt động ngoài trời: bé ít hứng thú với đá bóng, bắt bóng, đạp xe, vì nhìn xa không rõ nên chơi không vui. Nhiều bé chuyển sang thích các trò chơi nhìn gần.
• Chảy nước mắt, nhạy sáng: ra nắng hay chảy nước mắt, nhắm mắt lại. Không phải lúc nào cũng do cận, nhưng đáng để kiểm tra.

Một bé có thể chỉ có một hoặc hai biểu hiện. Cha mẹ không cần đợi đủ cả danh sách mới đưa con đi đo. Có thể thử nhanh tại nhà: cho bé đứng cách tivi hoặc một bảng chữ ở khoảng cách bình thường, che từng mắt và hỏi con đọc được gì. Cách này chỉ để gợi ý, không thay được máy đo.

Dấu hiệu trẻ bị cận thị ở lớp học

Nhiều trường hợp cận thị được cô giáo phát hiện trước cả cha mẹ, vì ở lớp bé phải nhìn bảng ở xa. Cha mẹ nên hỏi giáo viên những điều sau:

• Chép bài sai, thiếu chữ, nhầm số: bé nhìn bảng không rõ nên chép sót, chép nhầm 3 thành 8, 6 thành 0, hoặc chép theo bạn bên cạnh.
• Xin lên bàn đầu hoặc đứng dậy nhìn bảng: bé tự tìm cách đến gần bảng để nhìn rõ hơn.
• Nheo mắt, nghiêng đầu khi cô viết bảng: giáo viên đứng trên bục rất dễ thấy biểu hiện này.
• Kết quả học giảm dần: bé học hành bình thường nhưng vài tháng gần đây điểm thấp hơn, nhất là các môn cần nhìn bảng, nhìn hình.
• Mất tập trung, hay nói chuyện riêng: không nhìn thấy bảng, bé chán và quay sang làm việc khác. Một số bé bị hiểu nhầm là lười hoặc nghịch.
• Ngại đọc to trước lớp: đọc chữ trên bảng hoặc trên sách để xa, bé thường ngập ngừng, đọc sai.

Khi giáo viên nhắc một trong các điểm trên, cha mẹ nên xem đó là tín hiệu để đưa con đi đo khám, thay vì chỉ nhắc con chăm chú hơn. Nhiều bé sau khi đeo kính đúng độ đã tự tin hơn hẳn trong lớp vì nhìn rõ bảng.

Vì sao ngày càng nhiều trẻ bị cận thị?

KAVI không nêu con số thống kê, nhưng điều cha mẹ nào cũng cảm nhận được là lớp học bây giờ có nhiều bé đeo kính hơn hẳn thế hệ trước. Các lý do thường được nhắc đến gồm:

• Nhìn gần quá nhiều: học thêm, làm bài tập, đọc truyện, vẽ, xếp hình đều là hoạt động nhìn gần kéo dài. Mắt phải điều tiết liên tục nhiều giờ mỗi ngày.
• Thời gian dùng màn hình tăng: điện thoại, máy tính bảng, học online. Màn hình thường được cầm gần hơn sách, và bé hay quên chớp mắt khi xem.
• Ít ra ngoài trời: trẻ ở thành phố dành phần lớn thời gian trong nhà. Ánh sáng tự nhiên và việc nhìn xa ngoài trời được xem là có lợi cho sự phát triển của mắt trẻ.
• Yếu tố gia đình: cha hoặc mẹ cận thì con có khả năng cận cao hơn. Trường hợp này càng nên đo mắt cho con sớm và đều.
• Tư thế và ánh sáng khi học: cúi sát vở, nằm đọc sách, học dưới đèn quá tối hoặc quá chói cũng làm mắt mệt hơn.

Các yếu tố trên cộng dồn, không phải chỉ một thứ gây ra. Vì vậy, thay đổi thói quen sinh hoạt là việc cha mẹ làm được ngay, song song với việc đo mắt và đeo kính đúng độ khi cần.

Cha mẹ nên làm gì khi nghi ngờ con bị cận?

Khi thấy vài dấu hiệu trẻ bị cận thị ở trên, cha mẹ nên bình tĩnh làm theo các bước sau:

1. Đưa con đi đo khám tại cơ sở chuyên khoa mắt: bệnh viện mắt, phòng khám mắt hoặc cửa hàng kính có máy đo và người có chuyên môn. Với trẻ nhỏ, nơi khám có thể cần nhỏ thuốc liệt điều tiết để biết độ thật, vì mắt trẻ điều tiết rất mạnh, đo thường có thể ra độ cao hơn thực tế.
2. Không tự đoán độ, không mua kính theo độ người khác: mỗi mắt một độ, hai mắt của cùng một bé cũng có thể khác nhau. Đeo kính sai độ làm bé mỏi hơn và không giúp gì.
3. Giữ đơn kính và ghi ngày đo: đơn kính ghi SPH, CYL, AXIS và khoảng cách đồng tử (PD). Chụp lại và lưu trong điện thoại để lần sau so sánh.
4. Cắt kính đúng đơn: mang đơn đến cửa hàng kính uy tín để cắt tròng đúng độ. Trên kavi.vn, cha mẹ chọn gọng cho bé, chọn tròng, rồi chụp đơn kính gửi lên. KAVI gọi xác nhận độ trước khi cắt.

Cha mẹ cũng nên trao đổi với giáo viên để bé được ngồi vị trí nhìn bảng rõ trong thời gian chờ có kính. Và nhớ rằng đeo kính không làm mắt “yếu đi” như nhiều người lo. Kính chỉ giúp bé nhìn rõ đúng với độ hiện tại.

Bao lâu nên đo lại mắt cho trẻ?

Mắt trẻ còn phát triển, độ cận có thể thay đổi theo từng năm học. Vì vậy, với trẻ đã cận, cha mẹ nên cho con đo lại khoảng 6 tháng một lần, hoặc sớm hơn nếu thấy bé lại nheo mắt, dí sát sách dù đang đeo kính. Trẻ chưa cận nhưng có cha mẹ cận, hoặc học nhiều, cũng nên đo mỗi năm một lần.

Mỗi lần đo lại, cha mẹ mang theo kính cũ và đơn kính cũ để so sánh. Nếu độ thay đổi, cần thay tròng mới. Gọng còn tốt thì giữ lại, chỉ thay tròng cho đỡ tốn. KAVI nhận cắt tròng vào gọng cũ nếu gọng còn chắc và lắp được.

Khi độ đã ổn định và bé lớn hơn, khoảng cách giữa các lần đo có thể thưa hơn theo hướng dẫn của nơi khám. Điều quan trọng là không để bé đeo kính sai độ nhiều tháng chỉ vì ngại đi đo.

Tròng cho trẻ tại KAVI cắt được độ cận tới −6.00, viễn tới +4.00, loạn tới −2.00. Cha mẹ xem các loại tròng ở trang tròng kính KAVI.

Chọn gọng kính cho bé khi đã có đơn kính

Trẻ chạy nhảy, ngủ quên với kính trên mặt, bỏ kính vào cặp không hộp, nên gọng cho bé cần khác gọng người lớn. Cha mẹ ưu tiên:

• Nhẹ: gọng nhựa dẻo TR90 hoặc silicone rất nhẹ, bé đeo cả ngày không nặng mũi. Cha mẹ xem các mẫu gọng kính nhựa và riêng danh mục gọng kính trẻ em trên kavi.vn.
• Chống gãy, dẻo: gọng bẻ cong được rồi tự về hình cũ, càng kính xoay rộng không bung bản lề. Loại này gom trong danh mục kính chống gãy trẻ em.
• Ôm vừa mặt: ngang mắt không quá rộng so với mặt bé, càng không dài quá tai. Gọng rộng sẽ trễ xuống mũi, bé nhìn qua mép trên của kính nên không rõ. Nhiều gọng trẻ em có dây đeo sau gáy để giữ kính.
• Đệm mũi êm: mũi trẻ thường thấp, nên chọn gọng có đệm mũi silicone hoặc cầu mũi thấp để kính không trượt.
• Màu bé thích: để bé tự chọn màu trong vài mẫu cha mẹ đã lọc sẵn. Bé thích thì mới chịu đeo.

Về tròng, bé học trên máy tính nhiều có thể chọn Chống Ánh Sáng Xanh 1.56 (+300.000₫). Với tròng chống ánh sáng xanh của KAVI, số đo chỉ có một câu: “Chặn 100% tia UV (UVA, UVB, UVC) và 97% ánh sáng xanh-tím bước sóng 380–420 nm. Kết quả đo của Viện Đo lường Việt Nam, giấy chứng nhận số V11.CN6.001.21.” Bé hay ra nắng, đi học bằng xe đạp có thể chọn Đổi Màu Chống ASX 1.56 (+700.000₫), xem tại kính đổi màu trẻ em. Giá gọng từ 200.000₫, giá trọn bộ bằng giá gọng cộng giá tròng, hiện ngay khi chọn.

Nếu bé không chịu đeo kính, cha mẹ đừng ép ngay. Hãy cho bé đeo trong lúc làm việc bé thích như xem phim, đọc truyện tranh, để bé tự thấy nhìn rõ thích hơn. Khen khi bé đeo, không trách khi bé quên. Kiểm tra xem gọng có cấn tai, cấn mũi không, vì nhiều bé bỏ kính chỉ vì gọng đau chứ không phải vì ghét kính. Chọn gọng có màu, có hình bé thích cũng giúp nhiều.

Thói quen giúp mắt trẻ đỡ mệt

Kính giúp bé nhìn rõ, còn thói quen hằng ngày giúp mắt đỡ phải gắng sức. Cha mẹ có thể tập cho con:

• Quy tắc 20-20-20: cứ 20 phút nhìn gần thì nghỉ 20 giây, nhìn ra xa khoảng 20 bước chân (chừng 6 mét). Lúc đầu nên đặt đồng hồ nhắc cho bé.
• Ra ngoài trời khoảng 2 giờ mỗi ngày: đi bộ, đạp xe, chơi ở sân, đi học bộ. Thời gian ngoài trời được nhiều hướng dẫn chăm sóc mắt trẻ khuyến khích. Chia nhỏ sáng chiều cũng được.
• Khoảng cách đọc hợp lý: sách cách mắt khoảng 30 đến 40 cm (bằng một cẳng tay), màn hình máy tính cách xa hơn và ngang tầm mắt. Không nằm đọc, không đọc trên xe đang chạy.
• Đủ ánh sáng: đèn bàn học đủ sáng, đặt phía đối diện tay cầm bút để không bị bóng. Không xem màn hình trong phòng tối.
• Giới hạn màn hình: thống nhất giờ xem với bé, ưu tiên màn hình lớn đặt xa thay vì điện thoại cầm gần.
• Ngủ đủ: mắt cũng cần nghỉ. Trẻ thiếu ngủ thường dụi mắt, mỏi mắt nhiều hơn.

Những thói quen này tốt cho mọi trẻ, dù đã cận hay chưa. KAVI không hứa thói quen nào thay được việc đo khám. Độ cận của con thay đổi ra sao là việc cha mẹ nên trao đổi với nơi khám mắt.

Câu hỏi thường gặp

Trẻ mấy tuổi thì có thể đo mắt?

Trẻ từ tuổi mẫu giáo đã đo được bằng bảng hình, không cần biết chữ. Nếu cha mẹ thấy biểu hiện bất thường ở bất kỳ tuổi nào, cứ đưa con đi đo khám, nơi khám sẽ chọn cách đo phù hợp.

Bé nheo mắt nhưng đo không cận thì sao?

Nheo mắt có thể do loạn thị, viễn thị, mỏi mắt hoặc chỉ là thói quen. Cha mẹ nên tin kết quả đo và theo dõi thêm. Nếu biểu hiện vẫn kéo dài, đo lại sau vài tháng.

Đeo kính có làm mắt bé cận nặng thêm không?

Kính đúng độ chỉ giúp bé nhìn rõ, không làm mắt yếu đi. Ngược lại, đeo kính sai độ hoặc không đeo khi cần làm mắt phải gắng sức nhiều hơn.

Có nên mua kính cận cho bé online không?

Được, miễn là đã có đơn kính mới từ nơi đo khám. Trên kavi.vn, cha mẹ chọn gọng, chọn tròng, chụp đơn kính gửi lên hoặc nhắn Zalo, KAVI gọi xác nhận độ trước khi cắt. KAVI cam kết cắt đúng độ theo yêu cầu.

Bé làm gãy kính liên tục thì chọn gì?

Chọn gọng dẻo trong nhóm kính chống gãy trẻ em, thêm dây đeo sau gáy và hộp cứng. Dạy bé tháo kính bằng hai tay, cất vào hộp khi không đeo.

Nhận ra dấu hiệu trẻ bị cận thị sớm, đưa con đi đo khám đúng nơi và cắt kính đúng độ là ba việc quan trọng cha mẹ làm được ngay. Nếu bé đã có đơn kính, cha mẹ ghé danh mục gọng kính trẻ em trên kavi.vn hoặc nhắn Zalo 0915 500 899 để KAVI tư vấn gọng nhẹ, chống gãy, vừa mặt bé. Cửa hàng tại nhà 14, ngõ 421/4 Hoàng Quốc Việt, Nghĩa Đô, Hà Nội, mở cửa 8:30 đến 18:00 hằng ngày. Giao hàng toàn quốc, thanh toán khi nhận hoặc chuyển khoản.